Kijk uit voor een overdosis Sinterklaas!

In het ergste geval vieren je kinderen Sinterklaas thuis, op school, op de crèche, op de sportclub, bij twee opa’s en oma’s, of in het geval van een scheiding, bij nog eens twee setjes grootouders en soms ook nog op het werk van de ouders. Hoe beperk je het feestgedruis en hoe organiseer je een gezellige pakjesavond? Freelance medewerker Agnes Hofman doet een poging.

Begin september, het was nog niet eens herfst, werd het Nederlandse winkelpubliek met het onafwendbare feit geconfronteerd: Sinterklaas komt er weer aan. Ik bleek niet de enige te zijn die raar opkeek van de pepernoot- en speculaastoren in de buurtsuper. Zelfs de aanwezige kinderen fronsten hun wenkbrauwen. Niet zo gek; net een verkoelend waterijsje achter de kiezen en nu al weer Sinterklaas? “Die zit toch nog in Spanje?”

Maar al gauw werden de dagen korter, de nachten kouder en vielen de speelgoedcatalogi een voor een op de deurmat. Tijd dus om na te denken over de invulling van dé spannendste avond van het jaar in een kinderleven: pakjesavond.

Volgens kindercoach Barbara Tusveld moet één ding voorop staan: gezelligheid. “Het gaat erom dat je die avond bij elkaar bent. Dat je de avond samen kan beleven. Kinderen samen met hun ouders en wellicht nog met de hele familie.”

Op de gezelligste avond van het jaar is het wel prettig dat het daadwerkelijk gezellig is. Ik herinner me pakjesavond 2003… Vriendin Melanie kwam met haar dochters 3 en 7. Samen met mijn zoon van destijds 4 zouden we een echte pakjesavond houden. We hadden een enorme zak met cadeautjes en de buurman zou kloppen. Ik zou binnen ‘in de weg gaan staan’ om hem de tijd te geven zich uit de voeten te maken. En dan algehele euforie, net als in de reclame.

Helaas, ik werd omver gelopen door drie agressieve kleuters en de buurman struikelde bijna van de galerij tijdens zijn verstoppoging. Ik herinner me gegil en een geknok. Het ging erom wie de zak mee naar binnen mocht nemen. De oudste won. Logisch. De twee kleinsten holden achter de zak aan en een van hen stootte pardoes een beker chocolademelk om.

Terwijl Melanie de mooi gedekte tafel probeerde te redden, dook ik met vaatdoek op de vloer om mijn karpet droog te deppen. Dit tafereel speelde zich af in een tijdsbestek van nog geen vijf minuten. Na de spontane poetsbeurt keken Melanie en ik op. We schrokken. De kinderen zaten met verwilderde ogen tussen proppen inpakpapier. Alles was al uitgepakt.

Dus besloot ik het jaar daarna om Sinterklaasavond bij mijn ouders te vieren. Daar bleef de chocolademelk tenminste op tafel staan en verliep alles zoals het hoorde. Helaas zijn mijn ouders dit jaar met vakantie, dus zal ik het zelf op moeten lossen.

Met wie vier je het?
Het gaat niet alleen om wát je geeft, wat je eet, wat je doet, maar vooral ook met wíe je dat allemaal doet. Gezinnen worden tegenwoordig steeds groter. Niet zozeer qua aantal kinderen, maar meer wat stiefouders betreft. Er zijn kinderen die hun gezin uitgebreid zagen met twee stiefouders en nog twee setjes grootouders. Wat nu als die allemaal Sinterklaas willen vieren? En ook allemaal op pakjesavond?

Vriendin Simone maakt het aan den lijve mee. Dolgelukkig is ze met haar nieuwe vriend Sjoerd. Ze wonen samen met haar twee dochtertjes en parttime met zijn dochter uit zijn vorige huwelijk. Samen vormen ze een gelukkig gezin. Ook de ex-vrouw van haar nieuwe vriend heeft een nieuwe partner en hij nam een zoon in de relatie mee. Doorgaans verloopt de communicatie goed. Verjaardagen worden zelfs samen gevierd. Maar… inmiddels zijn er vier oma’s in het spel, die allemaal een Sinterklaastraditie in ere willen houden. Simone ziet het niet zitten. “Waarom zou ik rekening houden met de moeder van de nieuwe vriend van de ex van mijn vriend?” verzucht ze. “Maar ja, ik wil mijn stiefdochter ook een leuke Sinterklaas bezorgen. Liefst samen met mijn kinderen. Erg onredelijk, want ‘de andere kant’ heeft net zoveel of misschien nog wel meer recht op de aanwezigheid van het kind in kwestie.”

Doseer het aantal vieringen
Een lastige situatie, vindt ook de kindercoach. Mijn oplossing om een aantal pakjesavonden achter elkaar te plannen, is niet de hare. “Volwassenen vergeten nog wel eens dat Sinterklaas een kinderfeest is. Helaas denken sommige ouders of grootouders voornamelijk aan hun eigen belangen. Aan hun tradities en hun feestelijke samenzijn. Hier zijn kinderen dan de dupe van. Het is voor een kind echt beter om het aantal vieringen te doseren. Ze hebben vaak al Sinterklaasfeest op school, op de crèche, op hun sportclub en soms ook nog op het werk van hun ouders. Dat is al zoveel. Ze weten wel dat de “echte” Sinterklaas bij hen thuis komt en dat dan de echte cadeaus komen. Als ze dat twee, drie of vier keer hebben, is dat wel verwarrend.”

Okee, daar kan ik inkomen. Wat is dan de oplossing? “Je kan Kerstmis in de strijd gooien. Sinterklaas bij de een, kerst bij de ander. Of je doet het doet het om en om. Dit jaar bij de een, volgend jaar bij de ander. Een andere oplossing zou zijn om het echt met zijn allen te vieren. Dus met alle kinderen, ouders met broers en zussen en grootouders.”

Vooraf overleggen
Ik leg het Simone voor. De middelste oplossing spreekt haar het meest aan. Kerstmis wil ze namelijk niet opgeven en als alle complete families komen, kunnen ze onderhand wel een zaaltje huren. Er zijn echter meer dingen waar je rekening mee moet houden als je het viert met meerdere families en meerdere kinderen. Na afloop gaan ze vergelijken. Zeker tot ze een jaar of zes zijn hebben ze geen waarde van geld, maar daarna wel. Het is daarom handig vooraf te overleggen hoeveel je gaat uitgeven en ook hoeveel cadeaus je geeft. “Zeker bij de kleinere kinderen vanaf twee jaar draait het vooral om het uitpakken. Je maakt ze blijer met acht kleine cadeautjes dan met één grote. Zeker als je ze verspreid over de avond. Die kleine pakjes kunnen ook best low budget, met kleine spulletjes van de drogist bijvoorbeeld”, legt Barbara uit.

Het Cadeautjes Boek
Grotere kinderen nemen hier meestal al geen genoegen meer mee. Mijn eigen zoon kondigde vorig jaar aan een andere spelcomputer te willen. “Deze kost ‘maar’ 299 euro,” riep hij verbaasd uit toen hij mijn gezicht zag. Ik legde hem uit dat de Sint wel veel geld heeft, maar niet zoveel. “Dan haalt hij het toch gewoon uit de muur?” Gelukkig respecteerde hij mijn antwoord: dat wanneer de Sint dit voor hem zou kopen, een aantal kinderen niets zouden krijgen. “Nee, da’s niet eerlijk, mam. Ik vraag wel iets anders”, en hij pakte Het Boek (catalogus van de speelgoedwinkel) er weer bij.

Zoveel mensen, zoveel meningen, zoveel sinterklaascadeaus. Wordt het een aardigheidje, het cadeau van het jaar of iets educatiefs? Volgens de kindercoach moet het vooral leuk zijn. Ook hangt het af van je budget en of je wel of geen kerstmis viert. “Maar nogmaals, kinderen vinden een paar pakjes echt leuker dan één groot cadeau. Dat kan je beter geven met Kerstmis of een verjaardag.”

Hier is Anna het roerend mee eens. Zij heeft twee dochters van zes en als alleenstaande parttime werkende moeder een klein budget. “Ik koop nooit dure cadeaus. Het gaat om het bij elkaar zijn. Ik maak warme chocolademelk met slagroom. En dan zitten we gezellig met zijn drietjes op de bank, met speculaasjes en pepernoten. We houden erg van knutselen dus dat doen we ook. De dure cadeaus krijgen ze wel van hun vader. Bij mij moeten ze het echt voornamelijk met mij doen.”

Ouders en kinderen apart
Het komt ook veel voor dat mensen een matinee en een avondvoorstelling organiseren. Vroeg in de avond krijgen de kinderen alle aandacht en als zij naar bed gaan, kunnen de ouders los. “Dan komen de wijn, de dubbelzinnige gedichten en de melige cadeaus op tafel,” lacht Jennie. “Ik kom uit een groot gezin en bij ons is het echt een traditie. De aanhang komt mee en soms de aanhang van de aanhang. Het gaat er absoluut niet om wat je krijgt. Het is meer zo dat we moeilijk kunnen afspreken en we 5 december sowieso vrij houden.”

Magische wereld
Gemiddeld geloven kinderen in Sinterklaas tot ze een jaar of acht zijn. “Dat is de magische wereld van kinderen, legt Barbara uit. Daarin is werkelijk alles mogelijk. Kabouters en elfjes kunnen praten en natuurlijk kan Sinterklaas op het dak klimmen. Rond hun achtste verjaardag gaan kinderen fantasie en werkelijkheid scheiden.”

Voor kinderen kan dat verwarrend zijn, want ze komen er allemaal op een ander moment achter. Mijn eigen zoon van zeven weet dat de kerstman niet bestaat en ook dat kabouters een verzinsel zijn. Maar wat betreft de kwestie Goedheiligman is hij er nog niet uit. Want waar komen al die cadeaus dan vandaan? En waarom kreeg vriendje Pablo vorig jaar al een paar dagen voor pakjesavond kleding van Sinterklaas, terwijl zijn moeder die gewoon in de winkel kocht?

“Meestal komen ze er inderdaad via vriendjes achter. Mijn eigen dochter hoorde het ook op school. Er werd gevraagd of ze “het” al wist over Sinterklaas. Ik heb het haar rustig uitgelegd. Ze pakte het goed op. Maar voor sommige kinderen stort hun wereld even in. Leg daarom open en eerlijk uit hoe het zit én dat ze dit voor zich moeten houden omdat de veel kleinere kinderen het nog niet weten. Vaak voelen ze zich dan heel groot, dus houden ze hun mond wel.”

Dit alles in acht nemend hoeft Sinterklaas dit jaar geen probleem te zijn. Net als ruim 60% van de Nederlanders zal mijn huishoudentje dit jaar Sinterklaas vieren. En, mocht het onverhoopt weer misgaan, dan ben ik in ieder geval voorlopig van de zorgen af. Tot volgend jaar zomer dan…

Praktische tips:

· We leren kinderen dat Sinterklaas leuk is en dat hij van kinderen houdt. Ga daarom niet dreigen: “Als je niet lief bent, moet je mee naar Spanje.” Dat maakt sowieso al minder indruk dan vijftig jaar geleden. Toen was Spanje nog ver weg. Nu is bijna iedereen er wel eens geweest.

· Wat een leuk fotomoment het ook is, niet ieder kind wil op schoot bij Sinterklaas. Zet vooral niet door. De foto wordt toch niet leuk met een huilend kindje. Volgend jaar: nieuwe ronde, nieuwe kansen.

· Als je kind jarig is op of rond vijf december, worden ze overspoeld met cadeaus. Sommige kinderen, zeker als ze iets ouder zijn, vinden het leuk om geld te krijgen zodat ze een half jaar later iets kunnen kopen. Dan worden de cadeaus meer verspreid over het jaar.

· Tip van lezeres Renate: “Wij plakken op de cadeaus een foto van de ontvanger, zodat ook een kind dat niet kan lezen, weet voor wie het pakje is.”

Leuke activiteiten om samen te doen:

· Worteltje leggen in plaats van zakdoekje leggen. Wellicht eerst samen een liedje maken op de melodie.

· Als volwassene een verhaal voorlezen met een verboden woord. Bijvoorbeeld pepernoot. Degene die het eerst roept als het verboden woord valt, mag een cadeautje uitpakken.

· Bouw een poppenkast. Verwerk in het verhaal wanneer wie een cadeau mag uitpakken.

· Met een groot gezelschap is een quiz erg gezellig. Als je met twintig mensen bent, kan je groepjes van vier of vijf maken. Iedere keer als een groepje een bepaald aantal punten heeft behaald, mogen de leden van dat groepje een pakje uitpakken. Bedenk vragen voor groot en klein, variërend van “waar woont de Sint tot waarom heeft Piet een roe bij zich? (Om de schoorsteen schoon te vegen zodat de cadeautjes netjes naar beneden komen.)

· In een klein gezelschap is het leuk om samen iets te knutselen. Vooral met eetbare dingen vinden kinderen erg leuk. Denk aan chocoladefondue, het versieren van chocoladeletters of het “bakken” van een taart. Neem daarvoor speculaasjes en slagroom, bouw het op als een lasagne in een ovenschaal en versier met strooigoed.

Cadeautips:
Geen verlanglijstje gekregen en geen idee wat te geven? Scoor met een (kinder)microscoop, atlas, kompas, globe, goocheldoos, kralenset, blokken of leuke schrijfwaren.

Wie was Sinterklaas?
Over de ‘echte’ Sinterklaas gaan verschillende verhalen. Het is een feit dat Nederlanders al eeuwen Sinterklaas vieren, maar voor wie en waarom?

In de middeleeuwen werd er vóór de feestdag van de heilige Nicolaas, op 6 december, uit de arme kinderen een kinderbisschop plus assistenten gekozen. Deze kregen tot 28 december voedsel en geschenken, waaronder schoenen. De andere kinderen kregen geld en een vrije dag om op 6 december feest te kunnen vieren.

Het oudste bewijs hiervoor is te vinden in een rekening van de stad Dordrecht uit 1360. Later ging men alle arme kinderen trakteren. Dit ontwikkelde zich vervolgens tot een algemeen volksgebruik, waarin de schoen als vindplaats van snoep en cadeautjes een grote rol gaat spelen.
Op de avond vóór 6 december werden lekkers en geschenken (en waar nodig de roe) op de tafel of bij de schoorsteen gezet, nadat de jeugd naar bed was gegaan. De volgende morgen mocht alles in ontvangst worden genomen. Sinterklaas zoals wij hem nu kennen, lijkt een samensmelting van twee personen: een christelijke, historische en een Germaanse, mythologische.

De historische figuur, Nicolaas, bisschop van Myra (Klein-Azië, het huidige Turkije), stierf op 6 december in ongeveer 340 na Christus. Later werd hij vanwege zijn goede daden heilig verklaard. Ongeveer 200 jaar na zijn dood zijn er allerlei legendes over zijn persoon en goede daden ontstaan. Zo zou hij vele jongeren hebben geholpen. Bijvoorbeeld door geld te gooien in het huis van een gezin met nette, maar arme dochters die daardoor een bruidsschat kregen en fatsoenlijk konden trouwen. Dit vinden we terug in het gooien van onder andere pepernoten en snoepgoed en gouden muntjes van chocola. Ook de vrijers en vrijsters, gemaakt van speculaas en de suikeren harten, doen hieraan denken. In dit verband wordt het woord 'goed-heiligman' verklaard: het komt van 'goet-hylik man', wat goed-huwelijks man' betekent: de man die zorgt voor een goed huwelijk.

De heidense figuur is Wodan/Odin, de oppergod der Germanen, die werd voorgesteld als een fors persoon met mantel, muts en witte baard, rijdend door de hemel op een schimmel. In zijn hand had hij een speer met een slang aan de top en hij ging vergezeld van twee zwarte raven, die hem informeerden over het gedrag van de mensen op aarde. De Germanen brachten hem offers bij de stookplaats. Deze vinden we terug in voedsel voor het paard van Sinterklaas, marsepeinen varkens en suikerbeesten.

(Bron: Sint.nl, Sint Nicolaasgenootschap Nederland)

naar boven / terug